در این مقاله می خواهیم به موضوع نخست‌وزیر آفریقایی که در اسید حل شد بپردازیم، دو سال قبل از اینکه پاتریس لومومبا به عنوان رهبر جنبش ملی کنگو انتخاب شود، کارمندی ساده در اداره پست بود. ژرار سئورت، مامور نظامی بلژیک گفته او و همکارش بعد از قطعه قطعه کردن جسد پاتریس لومومبا و دو وزیر وفادارش، آنها را در اسید سولفوریک انداختند و بقایای اجساد را هم در آتش سوزاندند و جزئیات نقشه ترور، نحوه اعدام و ناپدید کردن پاتریس لومومبا برای سالها به عنوان یک راز سیاسی باقی مانده بود.

لومومبا، نخست‌وزیر آفریقایی که در اسید حل شد

در چند سال گذشته براساس پژوهش های جدید مدارکی از سازمان های اطلاعاتی آمریکا و بلژیک در رابطه با چگونگی ساقط شدن نخستین دولت قانونی کنگو و اعدام لومومبا فاش شده است که انتشار این مدارک و اظهارات شخصی افسران نظامی بلژیک و سازمان مرکزی اطلاعات آمریکا در یک دهه گذشته به محققان اجازه داده است از سقوط دولت لومومبا فقط ۶۷ روز بعد از به قدرت رسیدن رمزگشایی کنند تا جایی که لودو ویته برجسته ترین نویسنده بلژیکی در این زمینه، قتل پاتریس لومومبا را کلیک بزرگترین ترور سیاسی قرن بیستم نامیده است.

نخست‌وزیر آفریقایی که در اسید حل شد

جمهوری دموکراتیک کنگو دومین کشور بزرگ آفریقا با بیش از ۷۰ میلیون نفر جمعیت در مرکز این قاره واقع شده است. کنگو رسما به عنوان مستعمره لئوپولد دوم، پادشاه وقت بلژیک درآمد. در سالهای پایانی قرن نوزدهم استخراج کائوچو از جنگل های کنگو ثروت بسیار زیادی برای پادشاه بلژیک به همراه داشت. در نیمه نخست قرن بیستم آمریکا برای ساخت بمب های اتمی به کار رفته در هیروشیما و ناکازاکی و ده ها آزمایش هسته ای دیگر در سالهای جنگ سرد، از اورانیوم معادن کنگو استفاده کرد.

لومومبا به عنوان مبلغ دوره گرد در یک شرکت آبجوفروشی استخدام شد و همین شغل زمینه سفر او به نقاط مختلف کنگو و گفتگو با مردم را فراهم کرد. لومومبا در فاصله  زمانی مختلف دو بار به زندان افتاد. بار اول به اتهام اختلاس مالی که خودش معتقد بود انگیزه سیاسی پشت آن بوده و بار دوم مستقیما به علت فعالیت های سیاسی اش برای استقلال کنگو از مستعمرگی پادشاهی بلژیک به زندان افتاد.

او نقش بسیار مهمی در شکل گیری افکار سیاسی نسبت به دخالت آمریکا و بلژیک در امور کنگو داشت و در سال ۱۹۵۸ به عنوان رهبر جنبش ملی کنگو انتخاب شد جنبشی که تحت نظر او توانست از سطوح اختلافات قومی و قبیله ای در نقاط مختلف کنگو فراتر رود.

در مراسم روز استقلال کنگو از پادشاهی بلژیک در سال ۱۹۶۰ برگزار شد، لومومبا که حزب او در انتخابات پارلمانی برنده شده بود، چند روز قبل از جشن استقلال به عنوان نخستین نخست وزیر قانونی کنگو انتخاب شده بود اما به خاطر مواضع تند سیاسی اش، نام او از فهرست سخنرانان مراسم روز استقلال حذف کرده بوند. با این حال، لومومبا به توصیه دوست و مشاورش، ژان ون لیرد که یک بلژیکی آزادی خواه بود بدون هماهنگی به پشت تریبون رفت و سخنرانی کرد.

برخلاف سخنرانان دیگر که به نوعی استقلال کنگو را از الطاف پادشاهی بلژیک برمی شمردند، لومومبا در اظهاراتی جنجالی به ظلم و چپاولی که مدعی بود در دوران مستعمره بودن کشورش بر مردم کنگو گذشته بود، اشاره کرد و احساسات حاضران و مردمی که از طریق رادیو به سخنانش گوش می دادند را برانگیخت. ژان ون لیرد، دوست و مشاور نزدیک لومومبا، سالها بعد درباره این سخنرانی گفت: پادشاه بلژیک از این سخنان برآشفت مقام های بلژیک آز آن لحظه به بعد از لومومبا قطع امید کردند. مردم کنگو می گفتند این سخنرانی بود که جان لومومبا را گرفت.

دولت پاتریس لومومبا از سال ۱۹۶۰ آغاز به کار کرد و همان ابتدا با مخالفت های نخست وزیر با مقام های بلژیکی باعث مجادله های پی در پی میان او و مستشاران بلژیکی شد که همچنان بر استخراج و صادرات منابع معدنی سرشار کنگو از استان کاتانگا در جنوب این کشور نظارت می کردند. همزمان سازمان نیافته بودن دولت مرکزی و ارتش ملی کنگو خیلی زود باعث هرج و مرجی گسترده کشور شد.

در جنوب یکی از دشمنان قسم خورده لومومبا به نام موسی چمبه، استان کاتانگا را مستقل از دولت مرکزی اعلام کرد و خود را رئیس جمهور این بخش از کشور نامید. استان کاتانگا که از معادن غنی مس، اورانیوم و طلا برخوردار بود برای سالها قطب اصلی درآمد و ثروت پادشاهی بلژیک و تامین کننده اورانیوم برای برنامه های اتمی واشنگتن به شمار می رفت بدون کاتانگا کنگو در ردیف ممالک فقیر آفریقا به حساب می آمد. معادن جنوب و شرق کنگو و نیروی انسانی این کشور از منابع اصلی ثروت برای بروکسل محسوب می شد.

توضیحات کامل در رابطه با توطئه نخست‌وزیر آفریقایی که در اسید حل شد

در همان ماه های نخست بعد از استقلال نخست وزیر کنگو که از نفوذ دولت بلژیک در کاتانگا آگاه بود دستور اخراج دیپلمات های بلژیکی را صادر کرد و مستشاران نظامی بلژیکی را خلع ید کرد و فرمان لومومبا توسط مقام های بلژیکی که پشتیبان موسی چمبه در کاتانگا بودند، نادیده گرفته شد.

لومومبا همچنین از سازمان ملل متحد درخواست کرد که برای نظارت بر اوضاع، نیروهای حافظ صلح خودرا به کنگو اعزام کند ولی با وجود اعزام نیرو به کنگو عملا اجازه هیچگونه دخالتی به آن ها ندادند به همین دلیل لومومبا کم کم از برقراری نظم در کشور با کمک سازمان ملل متحد ناامید شد و این بار از مسکو درخواست کمک کرد.

درخواست کمک از مسکو برای آمریکا و متحدانش عبور لومومبا از خط قرمز محسوب می شد و در اوج سالهای جنگ سرد میان شوروی کمونیستی و آمریکا، تمایل لومومبا به برقراری ارتباط با مسکو، گناهی نابخشودنی محسوب می شد به طوری که سفیر آمریکا در کنگو حتی نام نخست وزیر را در مکاتباتش به لومومباویچ تغییر داد که طعنه ای به تمایلات چپ گرایانه پاتریس لومومبا محسوب می شد.

لورنس دولین رئیس دفتر سازمان مرکزی اطلاعات آمریکا که سالها در آفریقا مشغول به فعالیت بود و هنگام آشوب های بعد از استقلال کنگو در پایتخت این کشور حضور داشت، در کتاب خاطراتش بیان کرده به محض ورودش او را شناختم. اما وقتی از نقشه ترور لومومبا سخن گفت خشکم زد و بی درنگ مخالفت کردم اشاره آقای دولین به ماموریتی است که دکتر سیدنی گاتلیب مدیر فنی سازمان سیا در آن زمان تدارک دیده بود.

سی و چهارمین رئیس جمهوری آمریکا با حذف فیزیکی پاتریس لومومبا توسط سازمان سیا موافقت کرده بود. بر همین اساس دکتر گاتلیب که به خاطر فعالیت هایش روی نقش داروهایی چون ال.آس.دی در ارتش امریکا شهرت داشت، یک تیوب خمیردندان حاوی زهر را تهیه کرده بود و ماموریت لورنس دولین این بود که راه این خمیر دندان زهرآلود را به خانه نخست وزیر کنگو باز کند. ماموریتی که دولین با انجام آن مخالف بود و خمیردندان مرگ آلود هم بعد از پایان تاریخ مصرف از بستر آبهای رودخانه کنگو سر درآورد.

بعد از آن لومومبا در مقر نخست وزیری محبوس شد و توانست به کمک خدمتکارانش شبانه از محاصره خارج و به سوی استنلی ویل روانه شود تا شاید در آنجا به کمک هوادارانش دوباره بتواند قدرت را در دست بگیرد اما نیروهای ژنرال موبوتو او را در حاشیه رودخانه سانکورو متوقف کردند.

به گفته فرمانده نیروهای وقت سازمان ملل متحد در کنگو لومومبا در حالی که موهایش بهم ریخته بود و عینک بر چشم نداشت به پایتخت برگردانده شد و در مقابل چشم روزنامه نگاران و ماموران سازمان ملل متحد و در حالی که در عقب یک وانت زنجیر شده بود با حالتی خوار وخفیف به بازداشتگاه منتقل شد.

ژنرال چمبه که با اعلام استقلال کاتانگا خود را رئیس جمهور این منطقه معرفی کرده بود ساعاتی بعد دستور داد که لومومبا و جوزف اوکیتو و مائوریس امپالو دو وزیر کابینه او را به اعماق جنگل ببرند دقایقی بعد جوخه اعدام تحت امر افسران بلژیکی و در حضور رئیس جمهور چمبه، پاتریس لومومبا و همراهانش را به رگبار بستند و جسد آنها را دفن کردند.

ژرار سئورت افسر نظامی بلژیکی می گوید وزیر کشور کاتانگا تماس گرفت و گفت جسد را سر به نیست کنید. برای من مهم نیست که چگونه این کار را می کنید. آقای سئورت و یکی از همکارانش اجساد لومومبا و دو وزیر دیگر کابینه اش را از زیر خاک بیرون کشیدند و پس از قطعه قطعه کردن آنها با استفاده از اسید سولفوریک که از معادن نزدیک بدست آورده بودند، شروع به سوزاندن اعضای آن ها در اسید کردند.

با کلیک برروی قسمت لینک شده می توانید محصولات شرکت مریک شیمی را ببینید که سابقه فعالیت گسترده در زمینه مواد شیمیایی و تجهیزات آزمایشگاهی را دارد.